Drewniany kościół pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny — najstarszy zabytek Sosnowic

Na zdjęciu: kościół od strony prezbiterium. Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Najstarszą i najcenniejszą budowlą w Sosnowicach jest niewielki drewniany kościół pod wezwaniem Imienia Najświętszej Maryi Panny. Stoi tu od drugiej połowy XVI wieku i przetrwał wojny, zmiany wyznania oraz cztery stulecia remontów. Dziś jest wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego.

Fundacja Strzałów

Kościół ufundowała rodzina Strzałów herbu Kotwicz, ówczesnych właścicieli wsi. W dokumentach z tego okresu pojawiają się Jan i Mikołaj Strzałowie, a spis z 1581 roku odnotowuje, że Sosnowice należały wtedy do Piotra Strzały i liczyły sześć łanów kmiecych. Świątynia od początku miała charakter filialny — była kaplicą podległą większej parafii, a nie samodzielnym kościołem parafialnym.

Kamienne płyty nagrobne Strzałów z XVI wieku spoczywają do dziś pod posadzką kościoła. To najstarsze zachowane ślady fundatorów wsi, jakie mamy na miejscu.

Arianie i potop szwedzki

W XVI wieku kościółek przeszedł w ręce arian, zwanych też braćmi polskimi — jednego z nurtów reformacji, który miał w tej okolicy sporo zwolenników. Ślad po tym epizodzie zachował się w aktach wizytacji biskupiej z 1598 roku, gdzie świątynię opisano jako sprofanowaną grobami ariańskimi.

Kolejne poważne zniszczenia przyniósł potop szwedzki. Kościół odbudowano dopiero w XVIII wieku, a pod jego koniec dostawiono wieżyczkę na sygnaturkę zwieńczoną latarnią — element, który do dziś wyróżnia sylwetkę budowli.

Fot. Janusz Krzyżek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Co jest w środku

Wnętrze mieści trzy późnobarokowe ołtarze. W głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, nazywanej Sosnowicką, oraz siedemnastowieczne przedstawienie Ukrzyżowania. Ołtarze boczne zdobią obrazy świętego Antoniego z Dzieciątkiem i świętej Małgorzaty. Strop nawy pokrywa polichromia.

Cztery wieki remontów

• 2. połowa XVI w. — budowa z fundacji Strzałów
• 1598 — wizytacja biskupia odnotowuje groby ariańskie
• połowa XVII w. — zniszczenia w czasie potopu szwedzkiego
• XVIII w. — odbudowa, pod koniec stulecia wieżyczka na sygnaturkę
• 1899–1903 — gruntowny remont pod kierunkiem Mieczysława Jakubowicza, powstaje polichromia wnętrza
• lata 90. XX w. — wzmocnienie konstrukcji stropu i wymiana pokrycia dachu na blachę

Dziś

Kościół pozostaje świątynią filialną — obecnie należy do parafii Przemienienia Pańskiego w Paszkówce. Historycznie Sosnowice przynależały do parafii Wszystkich Świętych w Pobiedrze.

Źródła

• Serwis Gminy Brzeźnica — opis sołectwa Sosnowice
• Zabytek.pl (Narodowy Instytut Dziedzictwa) — karta obiektu
• Wikipedia — hasło „Sosnowice (województwo małopolskie)”
• Odkrywcza turystyka (odtur.pl) — opis zabytku
• Zdjęcia: Jakub Hałun i Janusz Krzyżek, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0

Masz zdjęcia kościoła albo pamiątki rodzinne związane z jego historią? Napisz do nas — chętnie uzupełnimy ten wpis.